قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

قرارداد هوشمند
ابزار کلیدی در خدمات تجربه مشتریان

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

قرارداد هوشمند

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

قرارداد هوشمند
ابزار کلیدی در خدمات تجربه مشتریان

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت

قرارداد هوشمند (Smart Contract) چیست ؟

قرارداد هوشمند یک پروتکل کامپیوتری با هدف تسهیل، بازرسی یا اجرای دیجیتال مذاکره یا ساخت یک قرارداد است. قراردادهای هوشمند، انجام معاملات را بدون شخص ثالث امکان‌پذیر می‌کنند.

یکی از بهترین ویژگی‌های بلاکچین این است که چون سیستمی غیرمتمرکز بین همه افراد مجاز است، نیازی به پرداخت به افراد میانی وجود ندارد و زمان و اعتماد شما حفظ می‌شود. بلاکچین با وجود مشکلاتش سریع‌تر، ارزان‌تر و بسیار امن‌تر از سیستم‌های سنتی است و همین موضوع موجب می‌شود تا بانک‌ها و دولت‌ها به این سمت کشیده شوند.

در سال ۱۹۹۴، نیک زابو (Nick Szabo) دریافت که یک دفتر کل غیرمتمرکز (Decentralized ledger) می‌تواند برای قراردادهای هوشمند استفاده شود؛ این قراردادها، قرارداد خود اجرا (Self-executing) ، قرارداد بلاکچین یا قرارداد دیجیتال نیز نامیده شدند. در این نوع از قراردادها، قراردادها می‌توانند به کد کامپیوتری تبدیل شوند، در یک سیستم ذخیره و تکثیر شوند و توسط شبکه‌ای از کامپیوترها که بلاکچین را ران می‌کنند، نظارت شوند. بازخورد دفتر کل مثل انتقال پول و دریافت محصول یا خدمات، از نتایج این نوع قراردادها است.

قرارداد هوشمند (Smart Contracts) یک قرارداد خود اجرا (Self-executing) با بندهایی از توافق بین خریدار و فروشنده است که مستقیما در خطوط کد نوشته می‌شود. این کد و توافقات در شبکه بلاکچین توزیع‌شده و غیرمتمرکز وارد می‌شود. این کد، اجرا را کنترل کرده و معاملات، قابل پیگیری و بازگشت‌ناپذیر است.

قرارداد هوشمند انجام معاملات و توافقات قابل اعتماد را بدون نیاز به مقام مرکزی، سیستم قانونی یا مکانیزم اجرایی خارجی را بین طرفین مختلف و ناشناس امکان‌پذیر می‌سازد.

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

قرارداد هوشمند چگونه کار می‌کند؟

قراردادهای هوشمند به شما برای مبادله پول، سرمایه، سهام یا هرچیز ارزشمند به صورت شفاف و قابل اطمینان با جلوگیری از خدمات افراد میانی، کمک می‌کنند. بهترین راه توصیف قراردادهای هوشمند، مقایسه آن با وندینگ ماشین (Vending Machine) است. به‌طور عادی شما باید به یک وکیل یا دفتر اسناد مراجعه کنید، برای آن‌ها پرداخت داشته باشید و برای دریافت اسناد منتظر بمانید. با قراردادهای هوشمند، شما به‌راحتی یک بیت‌کوین را در وندینگ ماشین (مثل یک دفتر کل) می‌اندازید و سفارش، گواهینامه یا هرچیز دیگری در حساب کاربریتان انداخته خواهد شد.

علاوه بر همه این‌ها، قراردادهای هوشمند نه تنها قوانین و جریمه‌های توافق‌نامه را به همان صورت قراردادهای سنتی تعریف می‌کنند؛ بلکه این تعهدات را به‌صورت اتوماتیک اجرا می‌کنند.

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

قرارداد هوشمند در یک نگاه

  • قراردادهای هوشمند، قراردادهایی خود اجرا با بندهایی از توافق بین خریدار و فروشنده هستند که مستقیما در خطوط کد نوشته می‌شوند.
  • نیک زابو که در سال 1998، ارز دیجیتالی به نام بیت‌گلد را ارائه کرده، قراردادهای هوشمند را به‌عنوان پروتکل‌های معاملاتی محاسبه‌شده‌ای تعریف کرده که به‌عنوان بندهای قرارداد اجرا می‌شوند.
  • قراردادهای هوشمند، معاملات را قابل پیگیری، شفاف و بازگشت‌ناپذیر می‌کنند.

اسمارت کانترکت ها (smart contract)

همان‌طور که ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin)، برنامه‌نویس ۲۲ ساله اتریوم، قرارداد هوشمند را یک سرمایه یا ارز که به یک برنامه منتقل شده، توصیف می‌کند. بوترین می‌گوید: «این برنامه، کد را ران می‌کند و از برخی نقطه‌نظرات به‌طور اتوماتیک، شرایط را صحت‌سنجی کرده و تشخیص می‌دهد که آیا این مقدار سرمایه باید به حساب فردی برود یا به حساب فرد دیگری برگردد، یا ترکیبی از این حالات». در ضمن، دفتر کل توزیع‌شده همین‌طور سندی را ذخیره و تکثیر می‌کند که به‌آن ایمنی و تغییرناپذیری می‌دهد.

مثلا:

فرض کنید یک آپارتمان از من اجاره می‌کنید. شما می‌توانید این کار را با بلاکچین و رمزارزها انجام دهید. شما یک رسید که در قرارداد مجازی ما نگهداری می‌شود را می‌دهید و من به شما یک کلید ورودی دیجیتال با یک تاریخ مشخص می‌دهم. اگر کلید به‌موقع نرسد، بلاکچین یک بازپرداخت تولید می‌کند. اگر من کلید را پیش از زمان اجاره بفرستم، کلید نگهداشته می‌شود و در زمان مشخص شده این تابع هر دوی مبلغ و کلید را به من و شما می‌دهد. این سیستم با فرضیه «اگر-سپس» کار می‌کند و توسط صدها نفر قابل مشاهده است؛ پس می‌توانیم مطمئن باشیم که معامله بدون اشتباهی خواهیم داشت. اگر من کلید را تحویل بدهم مطمئنم که مبلغ را دریافت خواهم کرد. اگر شما مقدار مشخصی بیت‌کوین را بفرستید، مطمئنا کلید را دریافت خواهید کرد. این سند به‌طور اتوماتیک بعد از زمان مشخص‌شده، کنسل خواهد شد و این کد نمی‌تواند توسط هیچ‌کدام از ما دستکاری شود چون همه شرکت‌کنندگان به‌طور همزمان خبردار می‌شوند.

شما می‌توانید از قراردادهای هوشمند برای تمام انواع موقعیت‌ها از مشتقات مالی تا حق‌ بیمه‌ها، نقض قراردادها، قانون سرمایه، اجرای اعتبار، خدمات مالی، فرایندهای قانونی و توافقات جذب سرمایه جمعی استفاده کنید.

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

مثالی از قرارداد هوشمند

در عکس زیر، مثالی از قرارداد هوشمند پایه که بر بلاکچین اتریوم نوشته شده را می‌بینید. قراردادها در هر بلاکچینی می‌توانند رمزگذاری شوند، اما اتریوم به‌دلیل ظرفیت فرایند نامحدود، بیش از سایرین استفاده می‌شود.

قرارداد هوشمند

استفاده از قرارداد های هوشمند

جری کومو(Jerry Cuomo)، معاون تکنولوژی بلاکچین در شرکت IBM، بر این باور است که قراردادهای هوشمند می‌توانند در تمام طول زنجیره از خدمات مالی تا مراقبت از سلامتی و تا بیمه استفاده شود. برخی از مثال‌ها را در ادامه ببینید:

مدیریت

بلاکچین نه تنها دفتر کل واحدی را به‌عنوان منبع اعتماد فراهم می‌آورد، بلکه به‌دلیل دقت، شفافیت و سیستم اتوماتیک آن، تمام تله‌های ممکن در ارتباطات و جریان کار را از بین می‌برد. به‌طور عادی، عملیات‌های کسب‌وکار شامل بردباری‌های پی‌درپی و انتظار برای تصویب و مرتب‌سازی مسائل داخلی و خارجی است؛ اما دفتر کل بلاکچین، این روند را ساده‌سازی می‌کند. همین‌طور اختلافاتی که اصولا با فرایندهای مستقل اتفاق می‌افتند و ممکن است به دادخواست‌های پرهزینه و تاخیرهای تسویه بیانجامد را کاهش می‌دهد.

دولت

کارمندان داخلی دولت‌ها تایید می‌کنند که تقلب در سیستم رای‌گیری بسیار سخت است، اما با این وجود، قراردادهای هوشمند می‌توانند با فراهم‌آوردن سیستمی با امنیت نامحدود، تمام نگرانی‌ها در این مورد را آرام کنند. دسترسی به رای‌های محافظت‌شده در دفتر کل، نیاز به رمزگذاری توان محاسباتی بیش‌ازحد دارد. هیچ‌کس چنین توان محاسباتی را ندارد، بنابراین فقط خدا ممکن است بتواند این سیستم را هک کند! به‌جز آن، قراردادهای هوشمند نرخ مشارکت کسانی که کمتر در رای‌گیری شرکت می‌کنند را افزایش خواهد داد؛ چون بیشتر اینرسی در عدم مشارکت در انتخابات، به‌دلیل سیستم ناکارآمد شامل ایستادن در سف، نشان دادن مدارک شناسایی و کامل کردن فرم‌ها نشات می‌گیرد. با قراردادهای هوشمند، داوطلبان می‌توانند به طور آنلاین در رای‌گیری شرکت کنند و به‌طور انبوه در انتخابات ریاست جمهوری مثلا آمریکا شرکت کنند.

مشاور املاک

شما می‌توانید با قراردادهای هوشمند، درآمد بیشتری داشته باشید. به‌طور عادی، اگر شما بخواهید آپارتمان خود را به کسی اجاره بدهید، نیاز خواهید داشت تا به یک فرد میانی مثلا روزنامه پرداخت داشته باشید و ملک خود را تبلیغ کنید؛ پس از آن، دوباره باید به شخص دیگری پرداخت داشته باشید تا تایید کند که این فرد مبلغ اجاره را پرداخت کرده و… حالا دفتر توزیع کل، این هزینه‌ها را کاهش می‌دهد. تمام کاری که باید انجام دهید، پرداخت با بیت‌کوین و کدگذاری قراردادتان در دفتر کل است. حالا دلالان، مشاورین املاک، وام‌دهندگان پول‌های کاغذی و هرکسی در ارتباط با بازی سرمایه می‌تواند از این بلاکچین سود داشته باشد.

اتومبیل

شکی نیست که ما از مهره‌داران پیش از انسان به ربات‌های سوپرهوشمند در حال پیشرفت هستیم. آینده‌ای را تصور کنید که همه چیز در آن اتوماتیک است. گوگل در حال رفتن به سمت چنین آینده‌ای با تلفن‌ها، عینک‌ها و حتی خودروهای هوشمند است. اینجاست که قراردادهای هوشمند کمک می‌کنند. یک مثال از آن، وسایل نقلیه خودمختار یا خود پارک‌شونده هستند که قراردادهای هوشمند می‌توانند کشف کنند چه کسی در تصادف مقصر است؛ سنسور یا راننده و یا متغیرهای بی‌شمار دیگر. با استفاده از قراردادهای هوشمند، یک شرکت بیمه اتومبیل می‌تواند بر اساس اینکه کجا و تحت چه شرایطی رانندگان در حال رانندگی بوده‌اند، پرداخت داشته باشند.

مراقبت از سلامتی

سوابق سلامت شخصی می‌توانند در بلاکچین با یک کلید خصوصی که تنها افراد خاصی به آن دسترسی دارند، کدگذاری شوند. چنین استراتژی می‌تواند در بلاکچین ذخیره شود و به‌طور اتوماتیک به بیمه‌گران به عنوان اثبات تحویل (Proof-of-Delivery)‌ ارسال شوند. این دفتر کل، هم‌چنین می‌تواند برای مدیریت مراقبت سلامتی مثل داروهای نظارتی، انطباق مقررات، نتایج تست و مدیریت تامین مراقبت از سلامتی استفاده شود.

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

قراردادهای هوشمند بی‌نظیرند!

اینجا به چند مورد از ویژگی‌های قراردادهای هوشمند اشاره می‌شود:

استقلال – شما تنها کسی هستید که توافق را می‌سازید؛ هیچ نیازی به دلال، وکیل یا هر فرد میانی دیگری برای تایید ندارید و به‌طور ضمنی، خطر دستکاری توسط شخص ثالث نیز از بین می‌رود. این به‌این دلیل است که اجرا به‌طور اتوماتیک با شبکه انجام می‌شود و یک یا چندین فرد میانی که ممکن است جانبدارانه رفتار کنند و یا خطای انسانی داشته باشند از این روند حذف می‌شوند.

اعتماد – اسناد شما در یک دفتر کل به‌اشتراک‌گذاری‌شده رمزگذاری می‌شوند و هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید که آن را گم کرده است.

پشتیبان‌گیری – تصور کنید که بانک شما، اطلاعات حسابتان را از دست بدهد. در بلاکچین همه دوستان شما، نسخه پشتیبان شما را دارند. اسناد شما در طول زمان، چندین بار کپی می‌شوند.

امنیت – رمزگذاری وبسایت‌ها، اطلاعات شما را امن نگه‌می‌دارد و هیچ امکان هکی وجود ندارد. در واقع، یک هکر به‌طور غیرعادی هوشمند می‌تواند کد را هک و به آن نفوذ کند.

سرعت – شما به‌طور عادی باید زمان زیادی برای پردازش دستی کارهای کاغذی صرف کنید. قراردادهای هوشمند از کد نرم‌افزاری برای اتوماتیک کردن دستورات و در ادامه آن، از بین بردن ساعت‌های اضافی فرایندهای کاری استفاده می‌کند.

پس‌انداز – قراردادهای هوشمند، پول شما را با حذف میانجی‌ها حفظ خواهند کرد. مثلا شما باید به یک دفتر اسناد برای شاهد بودن معامله شما پرداخت کنید.

دقت – قراردادهای اتوماتیک، نه تنها سریع‌تر و ارزان‌تر هستند؛ بلکه از خطاهای ناشی از پر کردن دستی فرم‌ها جلوگیری می‌کنند.

اسمارت کانترکت چیست

نقدهای وارد بر قراردادهای هوشمند

قراردادهای هوشمند در حال حاضر فاصله زیادی تا کامل شدن دارند. اگر کدها باگ داشته باشند چی؟ یا چطور دولت‌ها باید چنین قراردادهای را تنظیم کنند؟ یا چطور دولت‌ها برای معاملات قراردادهای هوشمند، مالیات در نظر بگیرند؟ مثالی که بالاتر در مورد اجاره خانه آوردیم را به یاد دارید؟
اگر من کد اشتباهی ارسال کنم، چه اتفاقی می‌افتد؟ یا اگر مثلا آپارتمان من قبل از زمان تعیین شده، توقیف شده باشد، چی؟ اگر این موضوع در قراردادهای سنتی اتفاق می‌افتاد، من می‌توانستم آن را در دادگاه پیگیری کنم، اما بلاکچین موقعیت بسیار متفاوتی است. قرارداد به‌هرحال اتفاق می‌افتد.
لیست چالش‌ها در طول زمان ممکن است طولانی‌تر و طولانی‌تر شود و متخصصان در تلاشند تا این مشکلات را حل کنند، اما این مسائل بحرانی، پذیرندگان بالقوه را از ثبت‌نام در این شبکه منصرف می‌کنند.

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

آینده قراردادهای هوشمند

در واقع، بخشی از آینده قراردادهای هوشمند در گِرو رفع این مشکلات است. در سایت معتبر Cornell Tech، وکلایی که اصرار دارند قراردادهای هوشمند در آینده به زندگی روزمره ما وارد خواهند شد، خودشان را وقف تحقیق راجع به این مسائل کرده‌اند.

وقتی صحبت از قراردادهای هوشمند به میان می‌آید، ما باید به مانیتورهای Sci-fi خود را مجهز کنیم. در آینده نزدیک، قراردادهای هوشمند، صنایع بسیاری را تحت تاثیر قرار خواهند داد. مثلا وکلا از نوشتن قراردادهای سنتی به تولید قالب‌های قراردادهای هوشمند استاندارد، انتقال پیدا خواهند کرد. به جز وکلا، بازرگانان، شرکت‌های اعتباری و حسابداران، همچنین از قراردادهای هوشمند برای کارهایی مثل رسیدگی در لحظه و ارزیابی ریسک استفاده خواهند کرد. در واقع، تکنولوژی بلاکچین وبسایت، قراردادهای هوشمند را در ترکیب محتوای کاغذی و دیجیتال پیش‌بینی می‌کند. قراردادها به این صورت به‌وسیله بلاکچین بازرسی و با کپی فیزیکی نگهداری می‌شوند.

بلاکچین‌هایی که می‌توانید قراردادهای هوشمند خود را در آن‌ها آماده کنید

 

بیت‌کوین: بیت‌کوین برای معاملات سکه بیت‌کوین عالی است، اما توان پردازش کردن اسناد را محدود ساخته است.
ساید چینز (Side Chains): این نام دیگری برای بلاکچین‌هایی است که نزدیک به بیت‌کوین ران می‌شوند اما خروجی بیشتری برای پردازش قراردادها ارائه می‌دهند.
ان اکس تی (NXT): ان اکس تی یک پلتفرم بلاکچین عمومی است که گزیده محدودی از قالب‌ها برای قراردادهای هوشمند را شامل می‌شود. شما باید از آنچه در نظر گرفته شده استفاده کنید و کدگذاری خودتان نامقدور است.
اتریوم: اتریوم یک پلتفرم بلاکچین عمومی و پیشرفته‌ترین برای کدگذاری و پردازش قراردادهای هوشمند است. شما می‌توانید هرآنچه بخواهید را کدگذاری کنید اما برای توان محاسباتی باید با توکن‌های اتریوم پرداخت داشته باشید.
دقیقا شبیه به خود قراردادهای هوشمند، هیچ انتهایی برای بازه صنایعی که با قراردادهای هوشمند تحت تاثیر قرار خواهند گرفت، وجود ندارد؛ از مراقبت از سلامتی تا اتومبیل‌ها، مشاورین املاک و وکلا. این لیست مدام در حال گسترده‌تر شدن است. گاوین وود (Gavin Wood) مدیر تکنولوژی اتریوم می‌گوید:
پتانسیل قراردادهای هوشمند برای تغییر ابعاد جوامع، بی‌نظیر است. این یک اساس تکنیکال برای تمام انواع تغییرات اجتماعی فراهم خواهد آورد و به‌نظر من این جذاب است.

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)

منابع:

  1. بلاک گیکز 
  2. اینوستوپدیا

 

بیشتر بخوانید …

۱. ارز دیجیتال بیت کوین
۲. ارز دیجیتال اتریوم
۳. ارز دیجیتال تتر
۴. ارز دیجیتال ترون
۵. ارز دیجیتال ویوز
۶. ارز دیجیتال الراند
۷. ارز ایاس

قرارداد هوشمند | قرارداد هوشمند چیست | اسمارت کانترکت (smart contract)